Drents leren tijdens een bosrijke wandeling op Landgoed Vledderhof in West-Drenthe. “Een beetje ludiek natuurlijk, maar ook educatief.”

Vledder - “Drents, je kunt het gewoon leren”, zegt Abel Darwinkel, terwijl hij de wandelroute Dreints leren in drei kilometer loopt. Als streektaalfunctionaris bij het Drentse Huus van de Taol heeft hij zelf de teksten opgezocht en deels geschreven. “Het moest een project worden met een educatief tintje in combinatie met iets Drents.”
Het idee voor de route kwam van Drents schrijver Jan Veenstra, in het jaar dat Westerveld, waar ook het kleine plaatsje Vledder onder valt, de culturele gemeente van de provincie is. Een belangrijke financier van het project is Het Drentse Landschap, dat dit jaar zijn 75-jarig jubileum viert.
“De route bestond al, en het Drents leren is erin gezet”, zegt Darwinkel, terwijl hij begint aan de drie kilometer lange route. “Het doel van deze taalwandeling is aandacht voor de Drentse taal, een klein beetje taalpromotie. Het is niet voor iedereen vanzelfsprekend dat het Nederlands de standaardtaal is, maar het Nederlands is wel dominant.”
Hij is verbaasd over de grote belangstelling voor deze wandeling. “We krijgen heel veel reacties, sommige mensen bellen me op mijn werk.”
Tijdens de taalwandeling worden de belangrijkste aspecten van de taal aangesneden: Drentse plaatsnamen, verkleinwoorden, spreekwoorden, woordenschat, grammatica en het tellen tot twintig. Op ieder bordje staat naast de uitleg ook een vraag. Zo moet de wandelaar bijvoorbeeld een limerick bedenken met daarin een Drentse plaats of raden wat de woorden uit de streektaal betekenen in het Nederlands. “Mensen moeten aan de slag, dat was ook de bedoeling.”
Het landgoed Vledderhof ligt tussen de Vledderesch en de bossen van Boschoord. Een bosrijk gebied met mooie natuur. En veel plassen, ontstaan na de stevige rgenbuien van afgelopen week. Darwinkel legt uit dat het Drents valt binnen het Nedersaksich taalgebied, dat bijvoorbeeld ook uitstrekt over Duitsland. Westerveld ligt in West-Drenthe, vlakbij het Saksische deel van Friesland. “Daar spreken ze geen Fries, maar Stellingwerfs, dat wat ze hier ook spreken.”
De streektaalfunctionaris heeft zelf in het Noord-Drentse Norg gewoond en is ook met de streektaal grootgebracht. “Binnen het gezin werd altijd Drents gepraat.” Op zijn derde verhuis de hij naar de Achterhoek. Nu woont hij in Bedum (Groningen). “Ik heb alle hoeken van het Nedersaksisch taalgebied gezien.”
Ae-klant
De Nedersaksische taal verschilt niet alleen tussen verschillende provincies, maar ook in Drenthe. Zo komt de ae-klank in het westen veel voro, zoals in verzaemeling. In het noorden wordt ao vaakt gebruikt. “De klinker verschuift in elke regio een beetje”, legt Darwinkel uit bij een van de tien routebordjes. Hij vertelt dat hij de teksten op de bordjes in zijn eigen streektaal heeft geschreven. Vervolgens zijn ze door iemand uit deze regio omgezet naar het Wast-Drents.
Als medewerker van het Huus van de Taol zet Darwinkel zich in voor de Drentse taal. Samen met collega’s geeft hij cursussen voor belangstellenden van de taal en de geschiedenis van Drenthe. Ze gaan langs op scholen, geven lezingen en maken filmpjes die dagelijks verschijnen op de lokale televisie. “Huus va nde Taol ondersteunt ook mensen die in het Drents willen schrijven. Daarbij moet je denken aan een verhalenbundel of gedichten in de streektaal.”
“Ik praat zelf Drents tegen mijn twee kinderen en mijn vriendin praat Nederlands tegen hen”, zegt Darwinkel, die hoopt dat zijn kinderen ook (een beetje) Drents gaan praten. Maar volgens hem is het voor zijn zoontje van twee lastig om in de streektaal iets tegen zijn vader te zeggen. “Het is goed wanneer ze twee taalsystemen leren als ze klein zijn, zegt hij. Hij refereert aan onderzoek dat is gedaan: je wordt creatiever, je kunt makkelijker een volgede taal leren en staat meer open voor anderstaligen. “Iemand die één  taal spreekt, leert dat een tafel een tafel is. Voor hen is het moeilijk  dat het ook een ander woord kan zijn.”
Na drie kilometer is de taalwandeling ten einde. “Als je de route loopt, weet je iets meer van het Drents. Het is een beetje ludiek natuurlijk, maar het is wel leuk dat mensen nu wat opsteken van ee nwandeltocht”, zegt Darwinkel. “En iedereen kan de bordjes lezen. Dat lukt prima, ook al wijkt het af van wat je gewend bent.”
De taalwandeling staat nog tot eind oktober in het bosgebied bij Landgoed Vledderhof. De route is te downloaden op de website van Het Drentse Landschap. Tijdens een wandeling door het Drentse landschap bij Vledder kun je Drens leren in drie kilometer.